Fan seçiminin iki girdisinden biri debi, diğeri basınçtır. Debi mahal ihtiyacından çıkar; basınç ise kanal sisteminin direncinden. Bu hesap yapılmadan seçilen fan ya yetersiz kalır ya gereğinden büyük olur.
Toplam basınç kaybının bileşenleri
Sürtünme kaybı. Havanın kanal yüzeyiyle teması sonucu oluşur. Kanal boyu, kesiti ve hava hızına bağlıdır. Galvaniz kanalda metre başına 0,8-1,0 Pa tasarım hedefi yaygındır.
Yerel kayıplar. Dirsek, daralma, genişleme, ayrım ve birleşim noktalarında oluşur. Keskin dirsekler yuvarlatılmış olanlara göre kat kat fazla kayıp üretir; yönlendirme kanatçığı bu farkı büyük ölçüde kapatır.
Ekipman dirençleri. Filtre, damper, susturucu, ısıtıcı ve ısı geri kazanım hücresi. Bunlar çoğu zaman toplam kaybın yarısından fazlasını oluşturur.
Menfez çıkış kaybı. Menfez tipine ve seçilen kesite bağlıdır.
Filtreyi kirli haliyle hesaplayın
Sahada en sık yapılan hata budur. Filtre direnci katalogda hem temiz hem son (kirli) değer olarak verilir; hesapta temiz değerin kullanılması sistemin ilk ay çalışıp üçüncü ay debisinin düşmesiyle sonuçlanır.
Doğru yaklaşım, filtre son direncini ya da en azından temiz ile kirli arasının ortalamasını kullanmaktır.
Örnek toplam
40 m kanal, altı dirsek, bir F7 filtre, bir susturucu ve dört menfezden oluşan bir hat:
- Sürtünme: 40 m × 0,9 Pa/m ≈ 36 Pa
- Dirsekler ve yerel kayıplar: ≈ 40 Pa
- F7 filtre (kirli): ≈ 150 Pa
- Susturucu: ≈ 30 Pa
- Menfez: ≈ 25 Pa
Toplam ≈ 280 Pa. Standart bir kanal fanının 30-50 Pa'lık basma basıncıyla bu hattı beslemek mümkün değildir.
Emniyet payı
Hesaba %10-15 emniyet payı eklemek yaygın uygulamadır. Bunun ötesine geçmek zararlıdır: gereğinden büyük seçilen fan çalışma noktasını eğrinin verimsiz bölgesine kaydırır, sürekli fazla elektrik çeker ve gürültü yapar.
Hesap yapılmazsa ne olur
Fan durmaz; debisi düşerek çalışmaya devam eder. Cihazda görünür bir arıza yoktur, kapasite katalogla uyumlu görünür, ama mahal havalanmaz ya da soğumaz. Sahadaki en yanıltıcı tablo budur ve sebebi neredeyse her zaman hesaplanmamış kanal direncidir.