Havalandırma iç ortam hava kalitesi için zorunludur ama enerji kaybı getirir: kışın ısıttığınız havayı atar, yerine soğuk hava alırsınız. Isı geri kazanım cihazı, atılan havadaki enerjiyi taze havaya aktararak bu kaybın büyük kısmını önler.
Plakalı eşanjör
İki hava akımı, aralarında plakalar bulunan bir blokta birbirine ısı verir. Akımlar fiziksel olarak ayrıdır; karışma olmaz. Bu, hijyenik uygulamalarda (hastane, laboratuvar, mutfak) belirleyici bir avantajdır.
Çapraz akışlı tiplerde verim orta düzeydedir. Karşı akışlı tiplerde ise plakalar boyunca sıcaklık farkı korunduğu için verim %90'ın üzerine çıkabilir.
Sınırı: yalnızca duyulur ısıyı geri kazanır, nem transferi yapmaz. Kışın iç ortam kuruyabilir.
Rotorlu eşanjör
Dönen bir tambur, atık havadan aldığı ısıyı taze hava tarafına taşır. Tamburun yüzeyi nem de tutabildiği için duyulur ısının yanında gizli ısı da geri kazanılır; iç ortamın aşırı kuruması önlenir.
Bedeli: tamburun dönüşü sırasında iki akım arasında sınırlı bir karışma olur. Temizlik bölmesi bu karışmayı azaltır ama sıfırlamaz. Hijyenik uygulamalarda bu yüzden tercih edilmez.
Isı pompalı (DX) üniteler
Geri kazanıma ek olarak kendi soğutma ve ısıtma devresi bulunur. Yalnızca kaybı azaltmakla kalmaz, taze havayı istenen sıcaklığa da getirir. Ayrı bir ısıtma-soğutma kaynağı kurulmayacak uygulamalarda tek cihazla çözüm sunar. Doğal olarak daha pahalı ve daha karmaşıktır.
Verim değerini nasıl okumalı
Katalogda verilen verim yüzdesi belirli bir debi ve belirli bir dış sıcaklıkta ölçülür. İki şeye dikkat edin:
- Hangi debide: cihazın nominal debisinde verilen verim, sizin çalışacağınız debide geçerli olmayabilir.
- Dengeli mi: taze hava ve egzoz debileri eşit değilse verim düşer. Sistemin dengelenmesi devreye alma işidir ve atlanırsa katalogdaki verime hiç ulaşılmaz.
Donma riski
Düşük dış sıcaklıklarda egzoz tarafında yoğuşan su donabilir. Donmuş eşanjör hem debiyi keser hem de mekanik hasar verir. Çözümler: ön ısıtıcı, by-pass damperi ya da rotorlu tiplerde devir düşürme. Türkiye'nin iç bölgelerinde ve yüksek rakımlı illerde bu bir opsiyon değil gerekliliktir.
Seçim sırası
- Debiyi belirleyin (mahal tipi ve kişi sayısı)
- Kanal direncine göre cihazın kullanılabilir basma basıncını kontrol edin
- Filtre sınıfını ve filtre değişim erişimini değerlendirin
- Verim değerlerini karşılaştırın
- Donma önleme çözümünü karara bağlayın
Verimi en sona bırakmak bilinçli: yüksek verim, ancak doğru debide ve yeterli basınçta anlamlıdır.