Fan seçimi iki sayıya dayanır: debi ve basınç. Bu ikisi belirlenmeden yapılan her seçim tahmindir ve tahminin iki yönü de maliyetlidir. Küçük seçerseniz mahal havalanmaz; büyük seçerseniz gereğinden büyük motor sürekli fazla elektrik çeker.
Debi nereden gelir
Debi, mahalin hava değişim ihtiyacından çıkar. Hesap yöntemi mahal tipine göre değişir:
- Ofis ve konut: kişi başına taze hava debisi
- Ticari mutfak: davlumbaz yakalama hızı ve açıklık alanı
- Kapalı otopark: hacim başına saatlik hava değişim sayısı
- Islak hacim: mahal hacmine göre değişim sayısı
Yönetmelik değerleri alt sınırdır, hedef değil. Konfor ve koku kontrolü için genellikle üzerine çıkılır.
Basınç nasıl birikir
Havanın kanalda ilerlemesi için direnç yenilmelidir. Direnç kalemleri:
- Düz kanal sürtünme kaybı (kanal boyu ve hava hızıyla artar)
- Dirsek, daralma ve genişleme kayıpları
- Filtre direnci (kirlendikçe artar; temiz değil kirli filtre değeriyle hesaplayın)
- Damper, susturucu ve menfez kayıpları
Bunlar toplanır ve fanın karşılaması gereken toplam basınç bulunur. Filtreyi temiz haliyle hesaplamak yaygın bir hatadır: sistem ilk ay çalışır, üçüncü ay debisi düşer.
Çalışma noktası
Fanın performans eğrisi, hangi basınçta hangi debiyi verdiğini gösterir. Sizin hesapladığınız değerlerin kesiştiği nokta çalışma noktasıdır ve bu nokta eğrinin verimli bölgesinde olmalıdır. Eğrinin uçlarına yakın çalışan fan hem verimsizdir hem de kararsız çalışıp gürültü yapar.
Hava hızı ve ses
Aynı debiyi daha küçük kanalla taşımak ilk bakışta ekonomik görünür: daha az sac, daha az yer. Ancak hız arttıkça sürtünme kaybı hızın karesiyle, ses ise çok daha hızlı artar. Kanal içinde 5 m/s civarı, ses açısından güvenli bir hedeftir. Kanal küçültüp fan büyütmek çoğu zaman yanlış ekonomidir: tasarruf ettiğiniz sac parasını elektrik faturasında ve gürültü şikâyetinde geri ödersiniz.
AC mi EC mi
AC motorlu fan sabit devirde çalışır; hız kontrolü için harici sürücü gerekir. EC motorlu fanda elektronik kontrol motorun içindedir, devir kademesiz ayarlanır.
Fan gücü devrin küpüyle orantılıdır: devri %80'e düşürmek gücü yaklaşık yarıya indirir. Havalandırma sistemleri zamanın büyük kısmını tam yükün altında geçirdiği için EC motorun ilk yatırım farkı çoğu uygulamada birkaç yılda geri döner. Sabit debide sürekli çalışan basit uygulamalarda AC motor yeterlidir.
Montajda atlanmayacak üç şey
Fanın üzerindeki ok hava yönünü gösterir; ters montaj debiyi ciddi düşürür ve sahada en sık yapılan hatadır. Fan ile kanal arasına esnek bağlantı konmalı, fan yapıdan titreşim takozuyla ayrılmalıdır. Üçüncüsü: fanın bakım için erişilebilir olması. Çark üzerinde biriken toz dengeyi bozar, titreşim ve ses artar.